Op TikTok gaat een filmpje viraal waarin tea tree olie wordt gepresenteerd als hét wondermiddel om hoofdluis te voorkomen. Het filmpje van Maud Wiefferink is inmiddels bijna drie miljoen keer bekeken. Maar werkt het ook echt?
Ursula Schipper van Luizenkliniek gaf hierover toelichting in het radioprogramma Eén Vandaag op NPO Radio 1. Beluister hier het fragment:
Tea tree olie en hoofdluis: wat werkt echt?
Tea tree olie (Melaleuca alternifolia) wordt vaak genoemd als een “natuurlijk” middel tegen hoofdluis, zowel ter preventie als bij een bestaande besmetting. Het idee is dat de geur of stoffen in de olie een afwerende of dodelijke werking hebben op luizen. Toch ondersteunt de wetenschap deze claims niet.
Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zijn er geen middelen bewezen effectief in het voorkomen van hoofdluis, en ontbreekt er voldoende wetenschappelijk bewijs dat preventieve producten — dus ook natuurlijke oliën zoals tea tree olie — daadwerkelijk hoofdluis kunnen voorkomen. Daarom adviseert het RIVM niet om dergelijke preventieve middelen te gebruiken omdat hun werkzaamheid simpelweg niet is aangetoond in humane onderzoeken. rivm.nl+1
Wat laat onderzoek zien?
Laboratoriumonderzoek (in vitro) toont soms dat tea tree olie luizen kan doden bij directe blootstelling onder specifieke omstandigheden, en dat combinaties met andere natuurlijke stoffen zoals nerolidol insecticidale en ovicide eigenschappen kunnen hebben. Echter, dit soort studies betreffen testen in petrischaaltjes met geconcentreerde oplossingen en zeggen niets over bewezen effectiviteit bij dagelijks gebruik op mensenhoofden om hoofdluis te voorkomen. PubMed
Klinische gegevens bij mensen zijn beperkt en kwalitatief vaak zwak of inconsistent. Er is geen sterk bewijs uit goed opgezette, gecontroleerde onderzoeken dat tea tree olie voorkomt dat iemand hoofdluis krijgt als je het toevoegt aan shampoo, sprays of anderszins toepast.
Risico’s van tea tree olie
Tea tree olie staat niet vanzelfsprekend zonder risico’s. Het National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) noemt huidirritatie en allergische reacties als bekende bijwerkingen, vooral bij onverdunnende toepassing op huid en hoofdhuid. Daarnaast zijn er meldingen uit onderzoeken dat herhaaldelijk gebruik van tea tree olie (soms in combinatie met lavendelolie) bij jonge jongens werd geassocieerd met tijdelijke borstgroei (gynaecomastie), wat wordt toegeschreven aan mogelijke hormonale activiteit van componenten in deze oliën. Healthline
Hoewel dit type berichtgeving niet betekent dat iedereen bij gebruik hormonale disbalans zal krijgen, zijn er aanwijzingen dat de olie biologisch actieve stoffen bevat die hormonale systemen kunnen beïnvloeden, en dat verdient aandacht bij (veelvuldig) gebruik, vooral bij kinderen.
Praktische conclusie
-
Er is geen wetenschappelijk bewijs dat tea tree olie voorkomt dat je hoofdluis krijgt; het is dus geen betrouwbare preventieve maatregel. rivm.nl
-
Internationale en nationale richtlijnen voor hoofdluispreventie baseren zich niet op natuurlijke oliën maar op gecontroleerde methoden zoals regelmatige controle en behandeling met bewezen effectieve middelen. rivm.nl
-
Tea tree olie kan huidirritatie veroorzaken en er zijn wetenschappelijke signalen dat het hormonale effecten kan hebben bij herhaald gebruik, wat reden is om voorzichtig te zijn, zeker bij kinderen. Healthline
Voor effectieve preventie en behandeling van hoofdluis blijven regelmatige controles met een luizenkam van professionele kwaliteit en, indien nodig, behandelmethoden met bewezen effectiviteit de meest betrouwbare aanpak